Een man vult de waterflessen bij in de koelkast. Een vrouw roept haar echtgenoot iets toe op straat. Iemand maakt aantekeningen in zijn note-block. Betekent het dat de regering zijn voornemen de nationale eenheid te bewaren op zich kan gaan nemen? Betekent dit dat de vluchtelingen weer terug kunnen gaan naar hun huizen die alleen nog maar bestaan in hun angstige dromen? Betekent dit dat de wegen snel gerepareerd zullen worden zodat de vrachtwagens vol hulpgoederen erover kunnen denderen? Betekent dit dat het vliegveld snel geopend gaat worden? Betekent dit dat de scholen straks gewoon open kunnen gaan zonder de stress van deze hete zomer? Betekent dit dat de rijen voor de tankstations zullen ophouden? Betekent dit dat Hezbollah zal ontwapenen? Betekent dit dat de wereldgemeenschap vanaf nu Libanon zal bewaren voor nog meer ellende? Betekent dit dat de Israëlische soldaten snel vertrokken zullen zijn? Betekent dit dat de oorlog zich zal verplaatsen naar andere streken? Betekent dit dat ik vooruit kan gaan kijken naar een vredige zomer, volgend jaar? Wat betekent dit?

Ik weet niet wat het betekent. Het kan zo weer nutteloos zijn, die resolutie 1701. Het betekent voor mij dat het een dag is om een punt te zetten aan het verslag van mijn belevenissen. Dit was de laatste.

Een maand terug begon het, deze open oorlog en vandaag lijkt die oorlog weer opnieuw begonnen te zijn. Ik word wakker in een klam bed en rook naar zure melk. En dan is er de jeuk. In mijn oren klinken de bommen die afgaan, de hele tijd, bijna een uur lang en van alle kanten lijken te komen. Een uur zonder begin of einde. En voor het eerst voel ik dat mijn zenuwstelsel barstjes begint te vertonen. Die barstjes waren er ook in het begin, maar toen waren ze niet waarneembaar en, wat belangrijker is, niet verontrustend. Nu beginnen de barstjes op krasjes te lijken en krasjes kunnen op den duur littekens worden. Ik wil niet dat er een litteken komt maar met elke knal boven mijn hoofd begint dat krasje harder te schreeuwen. Het verlangt een litteken te worden. Een maand geleden begon deze oorlog, het lijkt een ademzucht en eeuwigheid tegelijkertijd. Waar moet in deze nacht de wind nog vandaan komen, is die ook inmiddels niet op de vlucht geslagen? Van nature ben ik een optimistisch, ik zou zo zij aan zij met Candide kunnen rondlopen, vervelend, irritant, ongeneeslijk optimisme maar vannacht is dat optimisme in mij te ruste gelegd. Rust in vrede, optimisme. Eindelijk ben ik genezen van mijn optimisme.

In Nederland vragen mensen of ik niet veranderd ben. Ja, dames en heren, ik ben veranderd, maar ik zal het niet laten zien. Ik zal de verandering in een kluisje om mijn hals met me meedragen. Mijn verandering is enkel en alleen van mij. Het hoeft niet gedeeld te worden. Waarom ben ik zo halsstarrig? Komt dat door de bommen? Het komt omdat mijn zenuwstelsel er niet tegen kan dat ik dat optimisme niet afdek met realisme. Er moet een bescherming tussen komen want anders wordt dat litteken werkelijkheid. Een uur lang duurt dat bombardement. Straks over een paar uur komen de beelden op televisie binnen en begint het huilen, tieren en begraven van voor af aan. Maar eerst moet ik het einde van het uur afwachten. Daarna kan ik weer denken. En krabt de oorlog mij verder open.

(“Een Apache,” zegt de soldaat als ik hem vraag of hij de helikopter heeft gezien die vanochtend de oudste vuurtoren van Beiroet heeft geraakt. Hij wist met zijn AK de vuurtoren aan, waar de boel flink is weg geschoten, daarna een gat in de naastgelegen universiteit en, naast mij, de spliksplinternieuwe BMW waar een raket doorheen is gegaan. Ik kan in dit extra luchtgat mijn arm steken. Israël heeft Beiroet bereikt. Het is vijf minuten lopen vanaf mijn huis naar deze laatste aanslag. Niemand kan me vertellen waarom dit is gebeurd. De stad heeft er een nieuwe attractie bij: monumenten die zijn kapotgeschoten. Ik loop terug naar huis en neem een omweg en snuif in dit kwartier van de stad de lucht op van de over de heg hangende bomen en planten en struiken. Ik zweet maar het is niet erg. Mijn t-shirt is aan vervanging toe. Libanon wordt als een aftands tapijt opgerold en in zee geduwd. Er hangt een stralende zon boven de Corniche. Het zal straks avond zijn en de rust zal even terugkeren. Daarna begint het weer opnieuw. 30 000 man die in het zuiden staan te trappelen om binnen te komen. En morgen de optelsom van de nieuwe feiten ook wel beter bekend als internationale diplomatie, maar dat ga ik niet afwachten. Ik ga naar huis en neem mijn rust.)

Je hebt resoluties in maten en soorten, resoluties die door de deur worden getrapt en resoluties die zichzelf naar binnen moeten fluisteren. Deze resolutie zal tot de subspecies gaan behoren van de resoluties op een koopje. De hele dag door probeer ik dat geweld van de tijd te weerstaan, soms lukt het en soms lukt het niet. Mijn teen is het laatste slachtoffer in die strijd. Ik voel wel iets broeien. Het gebeurde toen ik viel en probeerde op te krabbelen voordat ik gevallen was. Een roman, dacht ik, in de val. Een roman die de tijd wil attaqueren, zoals een Don Quichote, maar ook een roman die de tijd wil becommentariëren, zoals Sancho Panza, de knecht van Don Quichote. Deze roman vangt dus aan met bloed op mijn teen.

Wist jij dat mensen die Photopainten tot het raarste slag mensen behoren? Het schijnt dat een Libanese fotograaf die voor Reuters in touw is, op een foto waarop je een wolk  boven een kapotgeschoten wijk ziet oplichten, er een wolkje bij heeft gekleurd. Hij vond zichzelf geen fotograaf, maar een Rembrandt. Zelf zegt hij dat het een vergissing was, een haastklus want er wachten nog zoveel bombardementen op hem, maar de rest van de wereld (en Reuters want ze hebben hem ontslagen) was het daar niet mee eens. Plotseling schreeuwt iedereen moord en brand want hij zou de boel hebben opgelicht. Met terugwerkende kracht betekent dat de slachting bij Qana nu ook fotografisch onderzocht gaat worden. HIj heeft misschien nooit plaatsgevonden, het was het produkt  van slecht Photoshoppen.

Nu moet hij misschien als kunstenaar door het leven en zal uiteindelijk toch  tot grote hoogten reiken. Ik ben boos. Elke dag een beetje boos zijn kan niet. Je bent of heel erg
boos of je kabbelt voort als een beekje ergens in de Vogezen. Boos zonder reden, dat is de beste vorm van boosheid. Of ik weet het toch: ik ben boos omdat de mens vrolijk wil zijn. Daarom ben ik boos. Voor mij even geen vrolijkheid. Er gaat het grapje, mij door een Irakees ingefluisterd,  dat een Libanees ´s ochtends zijn schoenwinkel opent, in de middag broodjes shoarma aansnijdt, daarna een  column schrijft voor een liberale krant en ´s avonds optreedt in een orkestje. De anecdote klopt, Libanezen zijn van alle markten thuis. Deze fotograaf was misschien die ochtend een schoen aan  het verzetten toen hij het tekstberichtje binnenkreeg om te gaan fotograferen. Hij rende er op  af en vond het nodig om later ook de foto wat te verzetten, niet om aan te dikken, maar omdat de brute werkelijkheid nu eenmaal schoonheid nodig heeft om aanvaard te worden. Nietzsche heeft hier  vast over geschreven. Ik pink een traan weg voor deze fotograaf. Volgende keer beter, vast en zeker, want er zijn nog
rookwolken genoeg in overvloed.
Je meest toegewijde,

Abdelkader

p.s. Je vroeg of ik de huilbui van Siniora had gezien. Zelfs na diep in de nacht doorgezapt te hebben, kwam ik ze niet meer tegen. Ze waren waarschijnlijk opgedroogd. Alleen het applaus dat hij ontving bleef nog een tijdje in de lucht hangen.
p.s.p.s. Ja, ik kom terug naar Nederland.

‘Vind je het erg als ik ga zitten,’ zegt hij en steekt een Camel-sigaret op. Hij biedt me er een aan, maar ik rook niet, zelfs niet als ik weet dat dat het gesprek misschien op gang brengt.
Ik vraag mijn zwembadgast hoe hij deze dagen beleeft.
‘Ik ga naar het zwembad met mijn vriendin en tel haar slagen. Dat levert grote meditatieve momenten op. En ik lees een boek van de Palestijnse dichter Darwish, Memory for Forgetfulness, dat hij schreef naar aanleiding van de bezetting van Beiroet in 1982 door Israëlische troepen. Ik probeer na te denken over plannen en projecten. Op de een of andere manier geeft deze oefening in koelbloedigheid me veel rust. En we proberen een normaal leven te leiden tussen de elektriciteitsstoringen door.’

Zijn boek is ook een persoonlijke zoektocht naar wat Hezbollah voor Libanon en voor hem heeft betekend. Hoewel de verzetsbeweging honderd procent zijn steun heeft, voelt hij spanning bij hun meer islamitische, doctrinaire gezicht. Maar die twee zaken worden nu strikt gescheiden gehouden.

‘Ik heb er discussies over met vrienden. Ze zeggen dat de Partij van God hun islamitische agenda hier in Libanon in 1992 hebben opgegeven zodat ze opgang konden maken in de Libanese politiek. En, zo zeggen commentatoren, ze zullen opgaan in het leger zodra alle gevangen zijn vrijgekomen uit de Israëlische gevangenis, de Shebaa vallei terug is in Libanese handen en de schending van het luchtruim en land door Israël is opgehouden.’
‘Dat kan nog een lang verhaal worden.’
‘Lange verhalen regeren deze streken, habibi,’ zegt hij.

Zijn vriendin aan de overkant maakt aanstalten om opnieuw het water in te gaan.
‘Ze is onverzettelijk. Het kan haar niet schelen wat er gebeurt, ze moet en zal naar het zwembad komen.’
‘En jij gaat mee?’
‘Ik probeer de kunst af te kijken.’
‘Ze kan goed zwemmen,’ zeg ik.

‘Weet je,’ zegt hij, ‘alle groepen die Libanon herbergt, hebben geprobeerd hun geschiedenis van dit land te schrijven op het moment dat ze de kans kregen. De maronieten hebben dat gedaan, de Druzen, de soennieten. Toen kwamen de Palestijnen die Libanon tot hun vignet maakten en tot springplank van de Arabische revolutionaire Renaissance. Israël heeft geprobeerd ook zijn stempel te drukken op dit land, heeft geprobeerd zijn eigen versie van het geschiedenisboek te schrijven. Dit is nu eenmaal een streek waarin het verhaal bepaalt wie aan het einde lang en gelukkig mag leven, al meer dan duizenden jaren lang.

Maar op de een of andere manier eindigt elk verhaal hier met een kruisiging. De gebroeders Grimm met hun nog-lang-en-gelukkig zouden nooit in het Midden-Oosten hebben kunnen leven. Het zijn grimmige verhalen, ik weet het, en de buitenwereld kan er alleen maar naar kijken door een lens die een puntje hoop toelaat; zo niet, dan wendt ze haar gezicht verschrikt af. Maar wij zijn gewend aan die verhalen. Laat ons maar leven met die kruisigingen, een kruis meer of minder op Golgotha doet ons geen pijn.’

De lucht wordt alsmaar strakker en blauwer totdat de zon het welletjes vindt en zijn vertekening van de hemel begint in te zetten. ‘En nu zitten we in het sjiitische verhaal. Hun verhaal was het meest trieste en ze werken nu aan hun overwinning en je moet hard werken wil je hier iets winnen, want winst betekent hier dat je nog niet verloren hebt. Maar hun geschiedenis wordt nu geschreven, op dit moment. Ze schrijven niet een geschiedenisboek, ze schrijven de geschiedenis in de kranten, op televisie en ze schrijven met Katjoesja’s op Haifa. Weet je dat ze dat nog maanden kunnen volhouden, dat afschieten van raketten?’

‘Is er een moment waarop de Libanezen zullen zeggen dat hun geschiedenis genoeg geschreven is?’
‘Welke Libanezen?’ vraagt hij verbaasd.
‘Jij?’
‘De Libanees is een amalgaam. In rust is hij Libanees, maar kennen wij ooit rust?’
‘De sjiieten zelf?’
‘Dat moment zal snel komen, maar in hun definitie van tijd en ruimte, niet de onze. Dus wanneer dat precies zal gebeuren, kan ik je niet vertellen, habibi.’
‘En vrede in het Midden-Oosten,’ vraag ik, terwijl ik zie hoe ze in het water duikt en het water laat opspatten, ‘wat betekent dat voor jou?’
‘Dit,’ zegt hij en wijst naar de ondergaande zon, ‘is voor mij vrede in het Midden-Oosten.’

Terwijl hij dat zegt doemt zijn vriendin tussen ons op.
‘Vertel hem geen teleurstellende verhalen die hij zelf wel kan bedenken.’
Ze schudt het haar in de handdoek en lacht naar niemand in het bijzonder.

De eigenaar van het appartement is teruggekomen uit de bergen om wat spullen op te halen en hij heeft nieuws voor mij. ‘Als de VN-resolutie wordt aangenomen voor een staakt-het-vuren, dan komen we zaterdag terug.’ Ik houd mijn adem in. Wat er straks in New York gebeurt, bepaalt waar ik over een paar dagen zal zijn. New York, Tel Aviv en Dahje zijn de metropolen van mijn lot.

Adem uit. Ik ben er achtergekomen dat ik al tijden mijn adem inhoud. Een hap lucht dat rondzwerft in mijn longen, tot het is opgebrand, en het restant naar buiten wordt geschoten. Hoe lang doe ik dit al? Maanden, jaren, sinds mijn geboorte en in hoeverre heeft het mijn leven beïnvloed? Maar nu houd ik mijn adem in omdat ik, als er een wapenstilstand komt, deze ruimte met het uitzicht over de American University, de zee waar ik de eerste buitenlandse fregatten op een ochtend zag langskomen, mijn straat waar de onovertroffen Flying Pizza zit moet verlaten. Dat betekent dat ik opnieuw moet inpakken, plannen moet ga maken, mensen moet gaan bellen en her en der propagenda moet verspreiden om mijn woningnood te bestrijden. Ik vraag de eigenaar hoe het in de bergen is. ‘Was daar niet een brug neergeschoten?’

‘Geen brug, maar wel aanvallen. En altijd de vliegtuigen die overkwamen. Woosh. Woosh.’ Hij veegt zijn handen en zorgt ervoor dat ik een internetaansluiting krijg. Ik houd weer mijn adem in. Ik vergeet te ademen. Op een dag zal ik zo vergeetachtig zijn dat ik niet alleen mijn herinneringen aan deze oorlog kwijt ben, maar, nog erger, vergeet te ademen. Zolang ik adem, heb ik herinnering. Ik vertel hem dat het licht in zijn afgesloten slaapkamer altijd aan heeft gestaan. ‘Ik heb het uit gezet.’
‘Dus zaterdag?’

‘We bellen twee dagen van te voren als het goed gaat.’ Ik hoop dat het goed gaat, ik wil ook een staakt-het-vuren. De zenuwen zijn het al een tijdje terug begonnen te begeven, maar gisteren voelde ik de echo ervan het sterkst. Ik kon geen krant, televisiebeeld meer zien en toen vannacht weer de vliegtuigen overkwamen en de bommen afgingen, sprong ik bijna op het balkon om het uit te schreeuwen. ‘Gun de mensen hun nachtrust en hun leven, per favore!’ Maar je kan een gevechtsvliegtuig moeilijk vragen zijn verlangen naar zelfbevestiging te begeleiden met muziek van de Beatles of iets anders uit Liverpool. Het zou ook geen pas geven als ik daar in mijn ondergoed op het balkon zou gaan staan, het is niet netjes en niet volgens de Geneefse akkoorden die heel duidelijk aangeven hoe je je moet gedragen in dit soort van oorlogsomstandigheden. Als het vliegtuig boven Beiroet is, kan het niet in Tyrus zijn, is het dan niet beter om vannacht in Tyrus te slapen? Het schijnt dat zo’n machine genoeg heeft aan het blinken van een trouwring in de zon om zijn doel te vinden en te raken, dus betekent dat dat er een explosieve toename van echtscheidingen is in het zuiden?

‘Maar ik bel je twee dagen van te voren.’ Achtenveertig uur.
‘Wat zei je?’
‘Mijn koffer zal klaarstaan.’ Hij lacht en vertrekt samen met zijn dochter die mee is gekomen omdat ze de McDonalds om de hoek mist.
Ik hoop dat ik straks naar buiten ga en er een pamflet uit de lucht in mijn handen valt, niet een pamflet van het Israëlische leger dat me vraagt snel een echtscheiding aan te vragen, maar een pamflet waar op staat: appartement in Hamra voor jou gevonden, vier kamers, badkamer en keuken in uitstekende staat. Uitzicht over zee en volop parkeergelegenheid voor F16’s. Onmiddellijk te betrekken en resolutie-resistent.
Ik merk dat ik uitadem.

Drie weken later, het land half in puin, bijna duizend doden en zevenhonderdvijftigduizend vluchtelingen verder is Hassan Nasrallah nog steeds in leven. De populariteit van Hezbollah, de Partij van God, was aan het begin van de zomer zwalkende, maar bloeit nu als nooit tevoren. Discussies over ontwapening zijn naar een verre, onzeker toekomst verplaatst. De kranten drukken elke dag kleine biografieën af van de soldaten van de Partij van God die in het zuiden zijn gesneuveld. En in Hamra zwelt het aantal nieuwe bewoners aan, maken ze deze maandagochtend een drukte van jewelste, en nu Israël gisteren heeft ingestemd de olietoevoer de havens in te laten komen, zijn er voor het eerst sinds tijden weer verkeersopstoppingen. Het lijkt alsof de stad haar oude vorm begint terug te krijgen.

Voor kunstenaars en intellectuelen ligt de zaak anders. Zij konden voorheen op weinig steun rekenen van de centrale overheid, die het te druk had met zichzelf bij elkaar houden, en die steun zal nu helemaal minimaal worden. Als ik met een theaterkoppel, een galeriehouder en een videomaakster een omelet aan het eten ben in een restaurant, komt plotseling het bericht door dat Israël Beiroet dreigt te bombarderen – dus niet de buitenwijken, maar de stad. Er valt een stilte, een paar seconden tussen ons en dan begint men weer te praten. Dit keer is het thema veranderd van kunst naar visa’s. Welke ambassades hebben welke routes beschikbaar om aan een visa te komen.

De oorlog laat zich ook voelen in het wegvallen van werk. Rabih, een theatermaker, was een van de stemmen in een dagelijkse cartoon op de televisie. ‘Die tekenfilm is met de oorlog gestopt.’ En al willen ze kunst maken, ze komen er niet aan toe. ‘Ik heb sinds het uitbreken geen kwast meer aangeraakt,’ zegt Marwan die een fel tegenstander is van Hezbollah vanwege hun politiek en hardnekkige machtsspel, waardoor elke vooruitgang in het land wordt gefrustreerd. Wat hij dan doet? Hij leest kranten en televisie. ‘Zelfs als de oorlog nu stopt, zal het jaren duren voordat alles weer terug op het oude niveau is. En de kunstenaar staat zoals altijd achteraan de rij als het om overheidssteun gaat.’

Ghassan, een filmmaker, heeft het druk dezer dagen. Zijn laatste film was uitgekozen voor het filmfestival in Zwitserland, Locarno, en hij was van plan te gaan, maar met het uitbreken van de oorlog is dat bezoek afgebroken. Nu heeft hij in de gauwigheid een korte film gemaakt over de situatie waarin hij verkeert en die hij straalt hij via de satelliet door waarna de hoofdrolspeler in zijn film aldaar een kleine inleiding houdt. Ik loop hem tegen het lijf in het internetcafé waar hij voor de oorlog samen met zijn vriendin op zoek was naar een vakantiebestemming. ‘Een Frans tijdschrift heeft me verkeerd gequoot. Ik heb in de New York Times gezegd dat ik nu met een dilemma zit: tegen Hezbollah en tegen de Israëlische agressie. Van die tekst is niets over.’

De Partij van God, het zit ze niet lekker maar daar nu al te grote pamfletten van maken ligt op dit moment gevoelig. Ik klim de drie trappen naar restaurant Casablanca op en tref mezelf tussen de buitenlandse journalisten die een hele lange tafel voor zichzelf hebben gereserveerd en een groep jonge mensen die les geven aan de kunstacademie, interieur-designer zijn of iets dat nog uitgevonden moet worden. Elk gesprek, met welke gezindte dan ook, draait uiteindelijk uit op de verantwoordelijkheid van de Partij van God voor deze oorlog. Bij demonstraties gaat de vlag met het gezicht van Nasrallah samen met die van Che Guevara. Men zal de Partij eerst hartstochtelijk verdedigen als verzetspartij en de guerillatechniek prijzen, waarna stukje bij beetje de teleurstelling over de gang van zaken naar boven komt. ‘To hell with Hezbollah,’ is het korte commentaar van een de vrienden aan de bar die voorover buigt.

In het Armeense restaurant dat ik bezoek samen met een paar mensen, vertelt een van de gasten, een docent fysica aan de Amerikaanse Universiteit, dat de Partij van God nog heel lang Katjoesjas kan blijven schieten. ‘Wat de kalesjnikov was in de jaren tachtig, is de katjoesja nu.’ Ik vraag hem wat hij van de militaire capaciteiten vindt. ‘Heel goed, maar wat echt indruk maakt is hun geheimhouding. Er valt geen speld tussen te krijgen.’ Toni, eigenaar van een cd-, dvd- en boekhandel vertelt over de boekenbeurs die hij in Dahje bezocht. ‘Georganiseerd door de Partij van God daar. Ik ging met een joodse vriendin. Ze vond het geweldig. Met Dahje is net zo min iets mis als er iets mis zou zijn met Asjrafiya, de christelijke wijk waar je nu in bent.’

Mensen die zonder een begeleider of contact nu de wijk Dahje in willen worden door Hezbollah-mensen aan de tand gevoeld en onverwijld teruggestuurd. ‘Ze dachten dat ik een spion was,’ vertelt een Nederlands meisje dat ik in Hamra tegenkom. In alle boeken die ik er op nasla komt dat naar voren: de kracht en discipline waarmee de organisatie haar militaire tak gesloten houdt voor pottenkijkers of nieuwsgierigen. Hun zender is nog steeds in de lucht, de luchtaanvallen van Israël ten spijt. Die verrassende veerkracht neemt veel Libanezen voor de partij in, maar hoe de Partij van God de overwinning gaat uitventen doet ze vrezen.
 
‘Heb je Fadi ontmoet? Was je dan in Haret Hreik,’ spot iemand als ik vraag wat hij vindt van het boek dat Fadi Tawfic heeft geschreven over de buitenwijken van Beiroet waar Hezbollah sinds jaar en dag de scepter zwaait. Hij wordt gezien als een provocateur. In zijn boek schrijft hij kritisch over de macht van de Partij van God in de buitenwijken. Lange tijd woonde hij daar, en had vrienden die met de Partij verbonden waren, maar het leven werd hem steeds moeilijker gemaakt toen diezelfde vrienden begonnen te vragen met wie hij omging aan de universiteit en of hij via zijn vrienden in het zuiden van het land hen misschien aan informatie kon helpen. Gebruikt worden als spion wilde hij niet en daarom verliet hij de wijk. Het boek, Het benauwde land van God, gebaseerd op interviews met vluchtelingen die naar Dahje trokken, kwam er toch.

De wijk waarin Hezbollah groot is geworden ligt in de buitenwijken van Beiroet en heet de Dahje. Daar zijn met het uitbreken van de burgeroorlog in 1975 de sjiieten naar toe gevlucht, eerst vanuit het noorden en later vanuit het zuiden, voortgedreven door het conflict tussen de Palestijnen en de Falangisten – de bondgenoot van Israël in de Libanese burgeroorlog. Tawfic heeft de afgelopen dagen tientallen journalisten te woord gestaan en beantwoordt mijn vragen vlot en zonder te dralen.

We drinken koffie in café Prague, dat langzaam het speerpunt is geworden van deze Libanese Rive Gauche genaamd Hamra, waar werelden door elkaar lopen en jonge meisjes de aandacht zoeken van de verveelde intellectuelen die aan hun tweede oorlog toe zijn of in hun nachtmerries, hun nooit eindigende derde meemaken. Het is ook in café Prague dat mensen samenkomen om paspoort, visum en vluchtroute te regelen.

‘De Dahje waren eerst verschillende wijken met een gemengde bevolking, maar met de oorlog groeide het aantal vluchtelingen dat er neerstreek en veranderde de sociale demografie compleet. Het is uit die groep dat Hezbollah voortkwam. Dit waren wijken die dicht bij de groene lijn lagen, de militaire en sociale grens die Beiroet in tweeën verdeelde en waar de oorlog uitgevochten werd. West-Beiroet, waar de Palestijnen en de linkse beweging de dienst uitmaakten en Oost-Beiroet waar de falangisten zaten. De sjiieten kwamen klem te zitten tussen die twee groepen. Zij waren de eerste slachtoffers toen de Palestijnen naar het zuiden van Libanon trokken om tegen Israël te vechten, zij waren de slachtoffers toen Israël in 1978 Libanon binnentrok en ze waren slachtoffers toen ze naar de buitenwijken van Beiroet trokken. In al hun verhalen die ze me vertelden toen ik ze als journalist ondervroeg vertelden ze over het feit dat ze moesten vluchten voor de strijd tussen die twee partijen. Opgejaagd en zonder partij die voor ze opkwam.’ Het verhaal werd mythe.
‘Er was Amal? De sjiitische partij onder leiding van Berri?’
‘Ja, maar die stond te ver van ze af. Middenklasse, te links en seculier, daar hadden de meeste sjiieten in Dahje die gelovig en vroom zijn niets mee. Daarnaast gedroegen de milities zich slecht in de wijken. Zowel de Palestijnen als Amal gingen over tot afpersen en het terroriseren van de buurt. De omslag kwam in 1982 met de bezetting van Beiroet door Israël. Verschillende religieuze groepen in Dahje, nauwelijks bekend daarbuiten, verenigden zich om de Palestijnse facties te weerstaan en daarna de Israeli’s en andere buitenlandse inmenging. Ze schreven op de muren: onze partij is de partij van God. Dat werd later de Partij van God. Hezbollah. In Baalbek werden de eerste militanten van Hezbollah getraind door de Iraanse Revolutionaire Garde die daar was neergestreken. De sjitische studenten die in Iran hun theologische opleiding hadden genoten, groeiden uit tot spirituele leiders. Stukje bij beetje kreeg deze beweging vorm. Sommige van hun aanhangers droegen een speciale band om hun hoofd en vielen op door het strikt volgen van de islamitische geloofsleer. In Dahje ging men over tot systematische eliminatie van de bendeleiders die de buurt terroriseerden.’ Hezbollah maakte schoon schip. Stukje bij beetje vertrokken de bewoners van Dahjie die niets met Hezbollah te maken wilde hebben uit de wijk en bleven aanhangers achter. ‘Hezbollah ging over tot welzijnswerk en dienstverlening aan de allerarmsten. Op deze manier kreeg de allerarmste groep van Libanon, de groep die het meest vervolgd was, zijn eigen partij en status.” Net als de andere bezoekers van Prague wacht Tawfic gespannen de uitkomst van de resoluties van de Verenigde Naties af. En net als iedereen maakt hij zich geen illusies over de uitkomst ervan.

Bij een kennis werd aangebeld – zijn parket is van kakkerlakken vrij – waarna hij met een bidon benzine de woonkamer inliep. “Mijn derde van deze week,” kraaide hij het uit. Zo bouwt hij zijn reserve op en hoeft hij niet een uur lang in de rij te gaan staan in zijn snelle wagen in de Hamra Straat voor een van de tankstations die benzine afgeven voor maximaal 20000 pond. Het gerucht gaat dat sommige tankstations zijn begonnen te speculeren op benzine, nu even niet verkopen en volgende week, met de gestegen prijs, dubbel terugverdienen. Dat ik ook nog een wasje moet draaien bezorgt me een gevoel van rust en vooruitzicht, het is iets dat bijna niet mis kan gaan behalve als midden in het wasproces de electriciteit uitvalt. Om die reden draai ik nooit wasjes ´s avonds. Het is te riskant. Uit slordigheid en omdat ik water wil besparen voor deze stad ben ik ook witgoed met gekleurde was gaan samenvoegen. Zo veel verkleuring zal er wel niet optreden en mocht het wel gebeuren, het zal me aan m´n rug roesten. De grond is wel toe aan een wasbeurt want elke keer dat ik er met blote voeten over heen loop, dit marmer, worden mijn voeten zwart als steenkool. De badkamer moet ook schoongemaakt worden en ik ben toe aan nieuwe scheermesjes. Als het avond is geworden voegen alle opdrachten zich samen in het besef dat ik weer niets heb uitgevoerd. De prijs van watermeloen is rond de 400 pond per kilo, een redelijke prijs maar ze liggen overal opgestapeld. Dit jaar zou ik misschien naar Marokko zijn gegaan om mijn hoofd in het water te gooien. Mijn zucht naar Marokko wordt goedgemaakt door de cactusvruchten die ik hier heb gegeten. Cactusvruchten en watermeloen, de eerste liefdes van mijn leven, die ik als kind in mijn geboortedorp tot me nam en hier bij de sjietische groenteboer heb gekocht. “Elk vijftien jaar is er hier een feest.” Met feest bedoelt hij de oorlog. Pas later kom ik erachter, als mijn vingers vol met doornen zitten, heel kleine, dat het de gewoonste zaak van de wereld is om je groenteboer te vragen ze van de schil te ontdoen. Service van de zaak. Met die nieuwe wetenschap peuzel ik mijn cactusvrucht op en bestudeer de kakkerlak die nog altijd stok en stijf in de hoek ligt. Hij ziet eruit alsof zijn wederopstandig een kwestie van seconden is.

Als ik boven water kom, nadruppelend, zie ik dat de jongen langs mijn stoel is gelopen en een blik op mijn boek heeft geslagen. Hij lacht zijn hagelwitte tanden naar me en zegt in het Engels: ‘Dat boek heb ik geschreven.’
(wordt vervolgd)