Het onderzoek – Philippe Claudel
door Aart van Zoest
De Onderzoeker komt per trein aan in de stad waar hij zijn onderzoek gaat uitvoeren. Eerst even uitrusten in een café. Hij vraagt om een grog. Zegt de Kelner: ‘Dat gaat niet.’ Kan hij geen grog maken? ‘Natuurlijk wel. Maar het staat niet in de database en daarom kan de kassa het niet in rekening brengen.’ Dat zet de toon. De Onderzoeker betreedt een wereld waar apparaten en informatica de baas zijn over mensen. De aandacht van Claudel gaat ditmaal uit naar de grijsheid van een samenleving. Zijn personages dragen geen namen, maar heten de Politieman, de Nachtportier, de Psycholoog. De Onderzoeker komt onderzoeken waarom in het grote Bedrijf in de Stad zo veel zelfmoorden worden gepleegd. Claudel wil een maatschappelijke waarschuwing geven; zijn boek is opgedragen aan ‘al degenen die nog komen, opdat zij niet de volgenden zijn’. De volgenden in een ontmenselijkte maatschappij. Hij maakte geen roman, maar een allegorie, waarin een pessimistisch nihilistische visie tot uitdrukking wordt gebracht. Aan het einde, in een confrontatie met de schepper van het Bedrijf, doemt impliciet de vraag op of zij die zelfmoord plegen eigenlijk niet een verzetsdaad plegen of althans gelijk hebben.
Bij het grijs van de mensen en hun belevenissen, komt het grijs van Claudels stijl. Langdradig. Erg veel opsommingen, vergelijkingen, flauwe zeugma’s. Zo wordt een boek dik.
De Bezige Bij, vertaling Manik Sarkar, 253 p., € 19,90