Bas Kromhout – De voorman. Henk Feldmeijer en de Nederlandse SS

In het begin van zijn goed geschreven biografie over de foutste Nederlander aller tijden ontrafelt Bas Kromhout de mythe dat je onder Nederlandse nazi’s in de oorlogsjaren enerzijds de betrekkelijke goede Anton Mussert had, die de autonomie van Nederland wilde waarborgen, en anderzijds de patricische SS’er Meinoud Rost van Tonningen die van mening was dat Nederland moest opgaan in het Groot-Duitse Rijk. Dat klopt niet, zegt Kromhout. Dat Rost de ergste was, is te danken aan de pr van zijn weduwe, die tijdens haar lange leven nooit te beroerd was leergierige junge und alte Kameraden in haar villa te ontvangen. De in onze tijd nagenoeg onbekende Henk Feldmeijer, dat was pas een beroerde. Tuig van de richel. Voorman van de Germaansche SS, radicaal gelovige in het nazisme, agressieve antisemiet. Fanatieker trof je ze niet. Verantwoordelijk voor gruwelijke moordpartijen in zelfs de laatste oorlogsdagen. Intrigerend is hoe de immer goedlachse ploert Feldmeijer weer tegen zijn superieuren (vooral Rauter) in kon gaan. Kromhout duidt dat niet psychologisch, maar het ligt voor de hand dat Feldmeijers eigen geldingsdrang groter was dan zijn ‘bevel is bevel’-mentaliteit. Feldmeijer – vermoedelijk verkrachter, dat ook nog – heeft geluk gehad: vlak voor de bevrijding kwam hij om. De 34-jarige kreeg een staatsbegrafenis op Het Loo, alwaar hij manhaftig beweend werd door geestverwanten.

Atlas Contact, 584 p., € 39,95