Fritz von Unruh – Offergang
door Aart van Zoest
Duitse militairen zijn in 1916, twee jaar na het begin van de Eerste Wereldoorlog, klaar om de Franse forten rond Verdun te gaan bestormen. Eerst wachten, dan stormlopen, zich er steeds van bewust dat ze op weg zijn om mogelijk het offer van hun leven te geven. Von Unruh, aristocraat en dus officier, was erbij en heeft zijn Opfergang vrijwel ter plekke geschreven. Een historisch verslag? Een aanklacht tegen de oorlogswaanzin? Goed beschouwd wel, maar niet expliciet. De aandacht gaat vooral uit naar wat de soldaten in de loopgraven beleven en uitspreken. Dat realisme is gevat in een literair-expressionistische uitdrukkingsvorm. Voorbeeld: ‘Hij sloeg zijn kraag op en luisterde hoe de sluizen der ondergang samen met de morgenstond zich donderend openden alsof de heerlijke wereld onder het aanzwellende trommelvuur tot atomen verkruimelde.’ Geen boek dus voor wie het gaat om precies aangegeven oorlogsfeiten, maar veeleer voor wie wil aanvoelen wat er aan Duitse zijde destijds in de geesten heeft geleefd.
Dulce & Decorum, vertaling en nawoord Harry Holtheten, 114 p., € 22,50