Tom Holland – Het vierde beest. God, de strijd om de wereldmacht en het einde van de oudheid

De Britse historicus Tom Holland weet met uiterste nauwkeurigheid, studieuze ijver en een verrassende visie op nogal duistere historische onderwerpen een meeslepende, toegankelijke vertelling te maken. Goed, af en toe duizelt het je van al die stammen, hordes en verre volkeren in vervlogen tijden. Van de Heftalieten, Chalcedoniërs, Parthen en Kharidjieten. Vaak ongezellige types over wie je op zijn best ooit eens gehoord hebt. Maar door Tom Hollands blik komen ze tot leven, worden ze al te menselijke mensen, die als het zo uitkwam in de volvoering van hun machtsdrift nooit te beroerd waren de eigen geschiedenis/mythologie/religie te herschrijven dan wel bij te stellen. Christenen deden dat, joden ook, maar het verst gingen de moslims daarin. Je krijgt bijna medelijden met de fundamentalistische baardmannen in ons tijdgewricht die het woord van hun profeet letterlijk nemen. Wat krijgen ze het meesterlijk voor hun kiezen van de serieuze Holland: zo bestond Mekka ‘helemaal niet in Mohammeds tijd, is diens levensverhaal pas veel later geschreven, naar de strategische wensen van toen’. En o, wat speelde de profeet bij het opstellen van zijn heilige schrift leentjebuur bij andere religies: ‘Van de propaganda van Romeinse keizers tot de verhalen van christelijke heiligen, en van sinds lang verdwenen gnostische evangeliën tot antieke joodse traktaten: allemaal hebben ze duidelijk en aantoonbaar hun sporen nagelaten in de Koran.’

Athenaeum-Polak & Van Gennep, vertaling Boukje Verheij, 432 p., € 29,95