‘Ik werd verliefd op Minoes’

Je kunt niet anders dan blij voor ze zijn dat Isabella Rossellini op de openingsavond aanwezig is. De beroemde actrice verleent het Nederlands Film Festival het cachet van de klassieke Europese cinema – met een flinke scheut Hollywood-glamour.

‘Ik speel een vrouw die alles onder controle heeft’

Dat is ook wat Rossellini doet in de familiefilm Nono, het Zigzag Kind van de Vlaming Vincent Bal, openingsfilm van het NFF. Ze heeft een grote bijrol tegenover onder anderen Fedja van Huêt en de Duitse acteur Burghart Klaussner (bekend van Michael Hanekes Das weisse Band).

Nono, het Zigzag Kindis gebaseerd op een boek van de Israëlische bestsellerauteur David Grossman, over een jongetje dat net zo’n geweldige politie-inspecteur wil worden als zijn vader en daardoor in avonturen belandt die hem door een groot deel van Europa voeren. In Nice ontmoet Nono de zwoele zangeres Lola Ciperola, type Marlene Dietrich. Met haar stijlvolle schoonheid en onmiskenbaar Italiaanse accent straalt Lola zowel echte glamour uit als lichte spot met haar eigen imago. Typisch Isabella Rossellini.

Isabella (rechts) met moeder Ingrid, tweelingzus Isotta en broer Roberto

Sexy en bedreigend
Als ik haar spreek aan het kleine tafeltje in het Wyndham Apollo Hotel in Amsterdam, uitkijkend over het Amstelkanaal, heeft Rossellini net haar eerste opnamedag voor Nono, het Zigzag Kind achter de rug. Moest ze vandaag zingen? ‘Ja, maar alle zangopnamen zijn een maand geleden al gemaakt. Vandaag was het voor mij dus karaoke.’

Omdat ik op dat moment de film nog niet heb gezien, vraag ik of haar optreden als Lola Ciperola nog op een of andere manier verwijst naar haar beroemde zangnummer in Blue Velvet – de film die in 1986 haar grote doorbraak als actrice betekende. ‘Nee, het wordt iets heel anders. In Blue Velvet speelde ik een slachtoffer: als zij zong, kon ze wegdromen. Maar nu speel ik een vrouw die alles volledig onder controle heeft. Een diva, verleidelijk en onweerstaanbaar. Als zij het podium op komt en haar nummer zingt, “Whatever Lola Wants, Lola Gets”, is ze sexy en bedreigend. Een femme fatale.’ En met een glimlach neemt ze even de diva-houding aan. Zo dus.

Zingen blijft in haar carrière af en toe terugkeren. Zo heeft ze een project gedaan met de boeiende rockband Tindersticks. Heeft ze nog meer ambities in die richting? ‘Ik zou wel willen, maar ik heb een stem van niks. Als je het opneemt en bewerkt en alle foutjes eruit haalt, dan kan ik zingen. Maar ik zou nooit live kunnen zingen. Helaas, want het lijkt me geweldig.’

Jeroen Krabbé
Dat Isabella Rossellini in een Nederlandse film speelt, is niet helemaal zonder precedent: ze speelde in 1998 de hoofdrol in het internationale regiedebuut van Jeroen Krabbé, Left Luggage (en ze speelde in nog twee andere films tegenover hem als acteur: Il cielo cade en Immortal Beloved). Maar ook los daarvan is het niet zo gek als het misschien lijkt dat Rossellini voor deze film heeft gekozen. Ze kiest vaak interessante, onverwachte rollen in films van eigenzinnige makers – die dus vooral niet moeten aarzelen om contact met haar op te nemen. ‘Ik hoop maar dat niemand zo geïntimideerd door me is dat hij me geen rol durft aan te bieden,’ lacht Rossellini. ‘Ik ben juist blij dat ze me nodig hebben. Zo blijf ik aan het werk.’

Vincent Bal durfde het in elk geval. ‘Ik kreeg het script via mijn agent,’ vertelt Rossellini. ‘En omdat Vincent ook zijn films had opgestuurd, ben ik die eerst gaan kijken. Ik begon met de korte – ik dacht: tien minuten kan ik wel missen. En ik vond ze zo goed! Toen keek ik Minoes en net als iedereen werd ik verliefd op die film. Toen wist ik al dat dit een goed project zou worden. Bovendien kende ik de reputatie van Grossman, dus ik wist dat er een goede schrijver aan de basis stond van het script. Binnen één middag had ik besloten om het te doen.’

Rossellini wijst erop dat ze altijd heeft gekozen voor afwijkende films. ‘Ook toen ik Blue Velvet van David Lynch deed, kon ik niet weten dat die film zo’n succes zou worden.’

En inderdaad zijn de films die ze koos lang niet allemaal succesvol geweest. Als er één constante in haar oeuvre te ontdekken valt, is het vooral haar keuze voor interessante makers, zoals Abel Ferrara, John Schlesinger, Norman Mailer, Peter Greenaway en Vincente Minnelli. Het resultaat viel daarbij soms tegen. Met optredens in televisieseries (zoals 30 Rock en Alias) zorgt ze ervoor dat ze in beeld blijft. Niet dat ze bang hoeft te zijn haar status als levende filmlegende te verliezen: die lijkt hoe dan ook onaantastbaar.

In Blue Velvet, Rossellini’s doorbraak

Ingrid Bergman
Die status heeft voor een belangrijk deel te maken met haar ouders. Isabella Rossellini (1952) is de dochter van actrice Ingrid Bergman en regisseur Roberto Rossellini, meester van het Italiaanse neorealisme. Het wordt moeilijk om in de wereldcinema iemand te vinden die even beroemd is met even beroemde ouders. Liza Minnelli misschien – met haar ouders Judy Garland en regisseur Vincente Minnelli.

Haar eigen naam maakte Isabella Rossellini in eerste instantie als fotomodel. Daarmee begon ze pas op haar achtentwintigste, tamelijk laat, maar ze zou desondanks veertien jaar het gezicht blijven van Lancôme. Bescheiden heeft ze altijd gezegd dat ze succesvoller was als model dan als actrice. Maar dat is ook omdat ze zichzelf vergelijkt met haar moeder Ingrid Bergman, filmgodin.

Passend genoeg speelde Isabella Rossellini haar eerste kleine bijrolletje tegenover Ingrid Bergman. In A Matter of Time (1976) is ze een beeldschone non – bijna een engel – aan het sterfbed van haar moeder. Toen die in 1982 daadwerkelijk overleed, was dat te vroeg om de echte filmrollen van haar dochter nog mee te maken.

Toch stonden ze nog een keer tegenover elkaar. In 2005 speelde Isabella Rossellini zichzelf én haar moeder in de bijzondere korte film My Dad is 100 Years Old, gemaakt ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Roberto Rossellini (die was overleden in 1977). Behalve haar vader, van wie we alleen de enorme, meer dan manshoge buik zien, speelt Isabella alle rollen in het filmpje, dat integraal op YouTube is te vinden: Alfred Hitchcock, David O. Selznick, Federico Fellini en Charlie Chaplin discussiëren gezamenlijk over de waarde van Roberto Rossellini’s nalatenschap.

Maar de ontroerendste scène is die waarin Isabella Rossellini met haar moeder spreekt over hun huwelijk. Haar moeder verschijnt in het wit, tien meter hoog geprojecteerd, met een hoofddoek luchtigjes over haar blonde lokken gedrapeerd. Zij kijkt vanuit gene zijde liefdevol naar beneden, waar haar dochter zich nog altijd even klein voelt. Beiden gespeeld door Isabella Rossellini.

Baliaans

Je hoeft dus geen schroom te voelen om Isabella Rossellini naar haar ouders te vragen. Ze koestert hun nagedachtenis en ijvert ook al jaren voor de conservering van haar vaders films. Indirect noemt ze haar herinneringen aan Roberto Rossellini zelfs als reden om voor Nono, het Zigzag Kind te kiezen. ‘Ik denk dat ik een goed oog heb voor regisseurs. Dat is iets wat ik kan. Dat komt misschien doordat ik opgroeide met een regisseur, ik was getrouwd met een regisseur – regisseurs zijn altijd zeer aanwezig geweest in mijn leven. Daardoor heb ik geleerd om originele filmmakers te herkennen.’

‘Opeens speel ik de oude moeder’

Die echtgenoot over wie ze het heeft, was Martin Scorsese, met wie ze drie jaar getrouwd was. Daarna was ze enkele jaren samen met David Lynch, die met Blue Velvet en Wild at Heart haar persoonlijke lievelingsrollen regisseerde. Wat ze dankzij die ervaring herkent, denkt ze, is iemands persoonlijke stijl, plus het vermogen om daarmee om te gaan. ‘Je ziet soms films die wel een eigen stijl hebben, maar vervolgens alle kanten op vliegen. Omdat de regisseur het medium niet beheerst. Maar Vincent is iemand met een eigen stijl die precies weet wat hij wil.

Als ik aan vrienden het verhaal van Minoes vertel, denken ze dat het iets heel sentimenteels is. Een vrouw die eigenlijk een kat is – kinderachtig. Maar in werkelijkheid is de film zo charmant! Vincent heeft een eigen handschrift, dat kan ik niet omschrijven. Daar is nog geen woord voor. Je kan zeggen: Dalí is een surrealist; Picasso is abstract. Maar Vincent Bal? Misschien wordt zijn naam zelf ooit het woord. À la Bal. Balesk. Net als felliniaans. Een baliaanse film.’

Rossellini maakt graag een grapje en lacht tijdens het gesprek regelmatig. Ze is serieus over cinema – en over het interview – maar beziet zichzelf en haar reputatie met een ironische afstandelijkheid. Ze heeft zich ook nooit te groot of te goed gevoeld voor komische rollen, die een beetje parasiteren op haar imago. Zie haar alter ego in The Simpsons (de aflevering ‘Mom and Pop Art’), haar (letterlijke) femme fatale in de horrorreeks Tales From the Crypt (‘You, Murderer’), de merkwaardige verschijning als Lady Cadaver, naast Jeff Goldblum, in het cd-rom-spel Goosebumps: Escape from Horrorland of haar vrolijke verschijning als zichzelf in Friends (‘The One with Frank Jr.’). De knipoog van Nono, het Zigzag Kind is voor Rossellini niets nieuws.

Geen seks
Wat Nono, het Zigzag Kind niet heeft, is seks. Terwijl ook dat onlosmakelijk deel uitmaakt van Rossellini’s imago. Dat loopt van haar verleidelijke verleden als fotomodel, via de verontrustende seksualiteit van Blue Velvet en haar medewerking aan Madonna’s licht provocatieve boek Sex en videoclip Erotica, tot Rossellini’s eigen geestige reeks Green Porno – een serie korte filmpjes, van telkens enkele minuten, waarin ze in geknutselde kostuums het paargedrag van uiteenlopende dieren demonstreert: bromvlieg, zeester, dolfijn en vele anderen.

Het is een originele oplossing om toch seksscènes te kunnen blijven spelen, nu Rossellini de leeftijd voorbij is dat ze wordt gecast als liefdesobject. Maar dat laatste wil niet zeggen dat ze tegenwoordig minder te doen heeft. Haar carrière zit juist in de lift. ‘Ik heb de laatste twee jaar inderdaad veel werk gehad. Mijn moeder zei altijd: actrices hebben het moeilijk tussen de 45 en 55. Als je 45 bent, ben je te oud voor de romantische rollen. Maar je bent nog niet oud genoeg voor de oma’s en dat soort stevige personages. Ik ben nu 59 en ik denk dat ik daardoor nu meer werk heb.’ Ze moet erom lachen. ‘Opeens speel ik de oma, de oude moeder, de stervende moeder… Er is nu een heel scala aan rollen voor me beschikbaar die er vroeger niet waren. En dat deed me aan mama’s woorden denken.’

Zo bezien biedt Nono, het Zigzag Kind haar de ideale rol voor dit moment: een diva die ook een oma is. ‘Vincent zocht iemand die met veel glamour kon spelen, maar ook gewoon je grootmoeder kon zijn. Hij dacht aan mij en inderdaad: dat kan ik nu.’