Dit is mijn laatste dag in Kamp Holland. En – tenzij er rare dingen gebeuren – ook de laatste aflevering van mijn weblog. Begin januari zal mijn stuk over Uruzgan in Vrij Nederland verschijnen. Vooraf heb ik uitgebreid nagedacht over de vraag of ik embedded moest gaan bij het Nederlandse leger. Je bent afhankelijk van voorlichters, je kan nauwelijks spreken met Afghanen, je komt nauwelijks buiten de poort. En inderdaad. Af en toe werd ik gek van het rondjes lopen op de basis, ik wilde naar buiten en kijken wat men nou werkelijk vond van de Nederlandse aanwezigheid in Uruzgan.

Maar in het kielzog van de Nederlandse militairen spreek je vanzelfsprekend alleen Afghanen die blij zijn met de buitenlandse troepen. Toch vond ik het bijna een plicht om naar Uruzgan af te reizen. Defensie geeft voor de eerste keer de mogelijkheid aan journalisten twee weken op de basis te verblijven (bij mij werden dat drie weken door eindeloze vertragingen – zie eerdere weblogs). Door de aanwezigheid van journalisten zijn er ogen en oren die in de gaten houden wat er precies gebeurt, en ook hoe honderden miljoenen aan belastinggeld worden besteed.

De twee voorlichters in de kamer hier naast lezen vooraf onze teksten om het te controleren of er operationele informatie in staat die de belangen van het leger kan schaden (op de foto collega Joeri Boom met de twee voorlichters). Er is niets uit mijn teksten gehaald, maar het blijft vreemd om een militair te zien lezen wat even daarvoor heb geschreven. Proberen de voorlichters dingen te verdraaien? Nee. Maar zoals alle voorlichters overal ter wereld zijn ze niet echt scheutig met minder goed
nieuws over de missie.

Een paar dagen geleden schoten Nederlandse militairen op ‘bevriende politie-agenten’. Dat is niet het eerste nieuws dat ze je de volgende ochtend komen vertellen. Wij spraken Afghaanse agenten die hier in opleiding zijn en militairen die op de basis zaten en dan blijkt dat er twee politiemannen gewond zijn geraakt en hier op Kamp Holland zijn behandeld. Pas als we het voorleggen, wordt het uitgezocht en bevestigd.

Als een hoge officier tijdens een interview vertelt over een recente operatie waarbij dertig doden vielen waaronder zeven mullahs die binnen de Taliban een belangrijke rol speelden, kijken ze je eerst ook aan alsof ze vuur zien branden. Het zou in eerste instantie een actie van de Amerikanen zijn geweest, maar later blijkt dat er ook Nederlandse commando’s bij betrokken waren om de vallei af te sluiten van de buitenwereld.

Amerikaanse acties worden per definitie niet door de Nederlandse voorlichters wereldkundig gemaakt, dus is het niet prominent in de kranten gekomen. Maar het is wel in Uruzgan, dus hebben de acties directe invloed op de Nederlandse pogingen tot wederopbouw en dus blijf ik vinden dat het Nederlandse publiek wel degelijk ook over deze Amerikaanse acties moet worden geïnformeerd. Hierover verschillen de voorlichter en ik van mening…

Overigens kunnen de Amerikanen alleen in actie komen na goedkeuring van de Nederlanders. Tot nu toe heeft kolonel Vleugels, de baas van de missie, volgens de voorlichter ‘een keer de rode kaart getrokken’ toen de Amerikanen ‘met veel geweld de Baluchi-vallei in wilden’. In zulke geval beslist het centrale commando in Kandahar of een actie alsnog doorgaat of niet. En in dit geval ging het niet door.

Met die voorlichters valt best te werken. Wat ik vreemder vind, is dat er hier van alles gebeurt dat in Nederland niet of nauwelijks het nieuws haalt. Militairen in voorpost Poentjak liggen bijna dagelijks onder vuur. Twee dagen geleden ontplofte er een 107-millimeter-raket in het kampje, een tent vloog in de brand. Als door een wonder verloor niemand het leven. Het is geen nieuws. Soldaten die bevriende troepen beschieten? Geen nieuws. Dertig Taliban gedood in Uruzgan? Geen groot nieuws. Nederland is in oorlog. Militairen gaan vanaf deze basis dagelijks naar het front en hebben te maken met levensbedreigende situaties. Als embedded journalist zit je daar met je neus boven op. Waarom zitten de dagbladen of het NOS-journaal hier niet veel vaker? Mocht er een dode vallen staan dan ze waarschijnlijk allemaal te trappelen om naar Uruzgan af te reizen om tranen op te vangen. Het is incidenten-journalistiek. De Canadese nieuwsmedia zitten hier wel permanent (zie eerdere weblog), en dat lijkt me niet meer dan normaal.

Vanmiddag ben ik veilig teruggekeerd uit Chora, na een tocht van drie dagen. Doel: het bekijken van projecten van het Nederlandse leger hier in Uruzgan. Hierover zal ik begin januari een artikel schrijven in Vrij Nederland, dus ik kan nu niet alles weggeven. ‘Onze jongens’ doen hun best, maar het is verdomd ingewikkeld om in een zo onderontwikkelde provincie als Uruzgan de juiste mensen te vinden om zaken mee te doen. Hoogopgeleide Uruzgani’s wonen in Kaboel of in het buitenland. En Afghanen van elders kijken wel twee keer uit voordat ze in het primitieve en gevaarlijke Uruzgan gaan werken.

We reden in een konvooi van tien militaire voertuigen, waarvan negen ter bescherming van die ene Bushmaster (een pantserwagen van Australische makelij) waarin ik samen met een collega van de KRO-televisie en twee officieren van de PRT, het Provincial Reconstruction Team had plaatsgenomen.

De tocht voerde door een vruchtbare vallei langs de rivier de Dorufshan (net de Betuwe, veel amandelbomen) en dan via een woestijn naar Chora. Het zou sneller zijn geweest om via de Dorufshan-vallei, ook wel de Baluchi-vallei genoemd, te reizen, maar daar is de Taliban de baas.

In Chora logeerden we in het White House, het districtskantoor van de Afghaanse overheid. Toen de Taliban eerder dit jaar het stadje een paar dagen bezet hielden hebben ze geprobeerd het gebouw te vernielen, onder andere door met explosieven pilaren op te blazen, maar dat deden ze zo amateuristisch dat alles overeind bleef staan. Nu is het White House met Nederlands geld opgeknapt. Ook een middelbare school die in vlammen was opgegaan wordt weer klaar gemaakt voor gebruik.

Op de binnenplaats traden politiemannen aan die met hulp van Nederlandse Marechaussees zijn opgeleid. Maar hoe kan je vertrouwen winnen bij de plaatselijke bevolking als van de politiechef, commandant Mahmad Gul (zie foto), algemeen wordt gezegd dat hij corrupt is? En dan de drie schandknaapjes die hij om zich heen heeft hangen? Wat zouden hun ouders daarvan vinden? En houdt Gul ze vast tegen hun wil? Toch kunnen de Nederlanders (voorlopig) niet om hem heen.

Gisteren hebben eenheden van de Taliban in Tarin Kowt een politieman uit zijn auto getrokken en door zijn nek geschoten. Zijn gloednieuwe politie-auto is sindsdien spoorloos. De kans is groot dat ze die nu gaan gebruiken voor een zelfmoord-aanslag. De agent heeft het nekschot wonder boven wonder overleefd en ligt in het ziekenhuis.

Er is nog meer slecht nieuws: eergisteren zijn twee Afghaanse vertalers omgekomen nadat zij op een mijn waren gereden. Het gebeurde in de vallei waar het Nederlandse kamp is gevestigd, ongeveer twintig kilometer verderop. De Afghanen werkten met Amerikaanse Special Forces die hier ook zijn gelegerd. Gisteren troffen Nederlanders een soortgelijke mijn aan die door de Explosieven Opruimingsdienst onschadelijk is gemaakt.

De bermbommen zijn het grote gevaar voor de Nederlandse troepen op dit moment. Tot nu toe is er een serieus ongeval geweest. Bij het kamp in Deh Rawod reed in oktober een pantserwagen op een mijn, waarbij een soldaat zijn beide benen verloor. Het is eigenlijk een mirakel dat er niet meer incidenten zijn geweest. Ook de bom die gisteren is gedemonteerd was zo sterk dat een pantserwagen er mee in de lucht zou zijn geblazen.

In het zuiden van Afghanistan zijn de Taliban sinds deze zomer bezig met een groot offensief. In de buurprovincies Helmand en Kandahar sterven vrijwel dagelijks Engelse en Canadese militairen. In Uruzgan is het nu relatief rustig, maar door het plaatsen van bermbommen en het vermoorden van politiemensen blijft het moeilijk om aan de wederopbouw te werken. Alleen met enorme veiligheidsmaatregelen kan buiten het kamp worden getreden.

Maar hoeveel aanslagen er ook gepleegd worden en zelfs als er Nederlandse doden vallen; de missies buiten de poort zullen doorgaan. ‘We kunnen hier niet op het kamp gaan zitten niets doen,’ zegt de persvoorlichter. ‘Na een aanslag worden de troepen gedebriefed, maar dan gaan ze weer gewoon op patrouille.’

En dan is er nog een naar nagekomen bericht. De Afghaanse politie-agent die een nekschot kreeg is vanavond overleden in het ziekenhuis hier op de basis. Hij laat een vrouw en drie kleine kinderen na.